Tradición oral e comunidade — Croa de Posmarcos

A parroquia de San Isidro de Posmarcos

A parroquia de San Isidoro de Posmarcos é unha das catro que integran o concello da Pobra do Caramiñal (A Coruña). Trátase dunha parroquia extensa que combina unha franxa de litoral, espazos agrarios e que abrangue ata o alto do Barbanza. Na identidade pobrense, san Isidoro foi sempre unha parroquia labrega en contraste cos núcleos de poboación litorais, como a propia vila da Pobra. A parroquia estivo ligada historicamente ao mosteiro de san Martiño Pinario (Santiago de Compostela) e as súas orixes remóntanse á Alta Idade Media.

Lendas e tradición oral

Os mouros, os cacharros e a Guerra Civil

A Croa de Posmarcos é un espazo rico en lendas dentro da parroquia. A xente maior ten a memoria de que alí viviron os mouros, pero tamén outras xentes. Ás veces atopaban na croa anacos de cacharros e, como lle dixo hai moitos anos unha nai a unha nena que aínda hoxe o lembra, tras aparecerlles un pote moi decorado: «Miña filla, esta xente era máis ca nós».

Pero na parroquia a xente tenlle un agarimo especial ao castro por un feito histórico máis recente: a croa serviu de refuxio aos fuxidos da parroquia durante a Guerra Civil. Desde o castro, as persoas que tiveron que agacharse nos primeiros momentos da guerra por temor á dura represión que se viviu na Pobra do Caramiñal por parte dos golpistas dominaban o territorio e podían fuxir no caso de haber problemas. Ao tempo, o castro ficaba a unha distancia cómoda das aldeas, abonda para poder seguir en contacto cos seres queridos.

Sitios de interese

A igrexa parroquial

O edificio actual da igrexa parroquial de San Isidoro de Posmarcos ten orixes románicas aínda que sufriu unha gran reforma nos séculos XVIII e XIX. Con todo, a súa fachada conserva un conxunto de interesantes figuras que fan referencia á vinculación da parroquia co mosteiro compostelán de san Martiño Pinario. A súa localización, separada dos núcleos de poboación tradicionais da parroquia, convida a pensar nunha orixe moi antiga para o templo, en consonancia coas referencias altomedievais a este territorio

Os sartegos de Pomar

No límite entre o monte e os cultivos atópanse, no medio do bosque, as tumbas de Pomar. Trátase de dous sartegos esculpidos na rocha natural, dos que se conserva o espazo no que os mortos foron depositados. Este tipo de sartegos foron propios da época altomedieval, aínda que non é posible concretar a súa datación. Pódese acceder a través das indicacións situadas desde o centro da parroquia.

Os cruceiros

A riqueza agraria da parroquia propiciou que numerosas familias labregas promoveran e construíran cruceiros de gran beleza nas encrucilladas da parroquia. O máis antigo é o cruceiro Novo (si, non hai confusión), pero cruceiros como o de Abuín, recentemente recuperado, o cruceiro de san Isidro, vinculado ás lendas da Compaña e das pantasmas da parroquia, ou o cruceiro de Pumadiño son algúns exemplos desta arquitectura monumental popular.