Campaña de sondaxes 2025
En 2025 abriuse unha nova etapa para a Croa de Posmarcos. Por primeira vez, unha intervención arqueolóxica sistemática asomábase ao que o castro garda baixo a herba e os piñeiros. Non se trataba de escavar o xacemento enteiro —iso é unha tarefa de décadas—, senón de facer o que os arqueólogos chaman unha campaña de sondaxes: abrir varias xanelas cirúrxicas en puntos estratéxicos para entender a secuencia do xacemento, avaliar o seu estado de conservación e, sobre todo, empezar a escribir a súa biografía. A campaña arqueolóxica foi levada a cabo por Tempos Arqueólogos baixo a dirección de Lupe Castro.
Plantexáronse seis sondaxes distribuídas polas distintas zonas do castro, cada unha delas pensada para responder a unha pregunta diferente. O resultado é un primeiro retrato, necesariamente incompleto, pero xa moi revelador, dun sitio que ata agora coñeciamos máis pola intuición que pola evidencia.
O que buscabamos
A pregunta fundamental era sinxela: de que época é isto, realmente? Os castros son sitios complicados, porque a cultura material castrexa ten unha perduración moi longa e os mesmos tipos cerámicos poden aparecer durante séculos. Por iso as sondaxes buscaban, ademais das estruturas, acumular material datable que permitise situar con precisión cronolóxica a ocupación da Croa.
O que atopamos
Confirmouse a existencia dunha muralla de arquitectura castrexa clásica, documentouse unha estrutura de combustión —probablemente un fogar doméstico— asociada a pallabarro rubefactado, e recuperáronse cen fragmentos de material arqueolóxico. Non é unha cifra espectacular, pero si moi significativa: dentro dese conxunto apareceron pezas clave, como unha xerra tipo Toralla, unha ola tipo Vigo e fragmentos de ánfora Haltern 70. Cada un destes materiais é un indicio cronolóxico e cultural de primeira orde, e xuntos debuxan un xacemento plenamente integrado na rede castrexa das Rías Baixas, con ocupación concentrada entre os séculos III e I a.C. e unha presenza romana posterior máis residual.
Un castro na rede das Rías Baixas
Unha das conclusións máis interesantes da campaña ten que ver coa filiación cultural do sitio. A combinación de tipoloxías cerámicas —xerra Toralla, ola tipo Vigo, tinaxa de bordo en aba soerguida— remite claramente ás áreas oleiras do litoral das Rías Baixas, non á zona ártabra máis setentrional. Isto significa que a Croa de Posmarcos era, na Idade do Ferro, un nó dunha rede de intercambios e parentescos culturais que miraba ao sur, cara ao mundo das rías de Arousa, Pontevedra e Vigo, máis que cara á costa da Coruña.
E como en todos os castros costeiros do Atlántico galaico, aparecen tamén os testemuños do comercio de longa distancia. Dous fragmentos de cerámica púnica lémbrannos que no século II a.C. o castro estaba integrado nas redes mediterráneas prerromanas. Tres fragmentos de ánfora Haltern 70, datados entre mediados do século I a.C. e inicios do II d.C., documentan o relevo: cando a economía romana substituíu á púnica, a Croa de Posmarcos seguiu aí, recibindo viño, defrutum e aceitunas do val do Guadalquivir.
Un comezo, non un final
Unha campaña de sondaxes non remata un estudo: abre un. Cada pregunta respondida fai aparecer tres novas. Quedan por identificar as vivendas, por definir a extensión real do asentamento, por precisar as fases de ocupación con datacións de radiocarbono, por entender a relación con outros castros da contorna. Pero o traballo de 2025 estableceu a base sólida sobre a que todo iso se vai poder facer nos próximos anos. A Croa empezou a falar.